Frans van der Wiel - Vertaler van Kevin Canty, Waar het geld bleef



Hoe is Waar het geld bleef op je pad gekomen?


Frans van der Wiel   Ik heb voor Uitgeverij De Harmonie eerder van Kevin Canty twee romans, Twintig graden vorst en Winslow Verliefd, en de verhalenbundel Honeymoon vertaald. De Harmonie voert het prijzenswaardige beleid om zoveel mogelijk dezelfde auteur door dezelfde vertaler te laten vertalen, ook als dat soms betekent dat de vertaling daardoor niet eerder of gelijktijdig met het originele werk kan verschijnen. 




Heb je voor de vertaling van Waar het geld bleef research gedaan?


Frans van der Wiel   Niet meer dan de normale research; voor deze bundel bijvoorbeeld behalve zoeken op Internet, bellen met jachtwerven, makelaars, de Hortus, etc. Ook door de eerdere vertalingen van Canty is er een goed contact met de schrijver ontstaan. Veel van zijn werk speelt in en rond Montana. Bij een bezoek aan Canty heeft hij me het nodige van het land laten zien en les gegeven in vliegvissen, een onderwerp dat veelvuldig in eerder werk opdook. Voor deze bundel heeft hij mijn vragen royaal via e-mail beantwoord.




Kun je een voorbeeld geven van die e-mails die Kevin Canty en jij elkaar stuurden?


Frans van der Wiel   Soms had ik vragen als: 'A Daniels ditch to go - is it a Montana expression for a diluted Daniels?' (uit De jarige) en antwoordde Kevin Canty: 'Yep, whiskey and water is called a "ditch".' Of vroeg ik: 'The chandelier city - I haven't been able to find it.' (uit Verbrande schepen) en Kevin antwoordde: 'Just a fancy way of referring to the lights of the city below them.' 

Soms zat er een inconsequentie in een verhaal: in het begin van Geen plaats voor jou bezichtigen de Drakes het eigen huis van makelaar Richard. Later komt Sally Drake af op een "openhuisdag" van Richard en zei niet te weten dat het van hem was. Ik vroeg Kevin of Richard meerdere huizen bezat. Hij reageerde met: 'Busted! This is completely a mistake on my part. So let's change the paragraph on the first page to read:' (volgde aangepaste paragraaf).




Hoe weet je of de vertaling waaraan je werkt (tot zover) goed is?


Frans van der Wiel   Tijdens het werk weet je vooral wat er nog niet goed aan is. Soms heb ik het gevoel dat het helemaal goed zit, maar verbaas me er dan een paar dagen later over dat ik dat ooit heb kunnen denken. Om een vertaling goed te beoordelen heb je wat afstand nodig, moet je die even laten liggen om er met een fris oog naar te kijken. Helaas is daar vaak de tijd niet voor en komt het frisse oog van de redactie of de persklaarmakers. 




Welk verhaal uit Waar het geld bleef was het uitdagendst om te vertalen?


Frans van der Wiel   Hoe korter het verhaal, hoe zwaarder elk individueel woord in de samenhang van de context telt. In die zin was het titelverhaal Waar het geld bleef de grootste uitdaging.




Heb je bij het vertalen voor een bepaald uitgangspunt gekozen (sfeer, ritme, stijlregister, eigenheid)?


Frans van der Wiel   Het uitgangspunt is het verhaal zelf, dus ik kies voor al die bovengenoemde dingen bij elkaar, al is dat nooit helemaal een rationeel, analytisch proces. In de verhalen van Canty wordt veel weggelaten dat door de lezer kan worden ingevuld. Ook dat levert voor de vertaler een uitdaging op: je moet je een voorstelling maken wat er aan het verhaal vooraf is gegaan, hoe afgerond of open het eindigt; je moet voldoende suggestief zijn d.m.v. de stijl, het register, de woordkeus en de zinsbouw zonder te veel weg te geven. Bij deze verhalen van Canty gaat het over menselijke relaties: in deze verhalen over gevoelige mannen die worstelen met hun plaats in de wereld en zich vaak maar moeizaam kunnen uitdrukken. 




Zou je een verhaal uit je bundel een buitenbeentje noemen?


Frans van der Wiel   Nee, hoewel alle verhalen een verschillend ritme hebben, zich in uiteenlopende sociale milieus afspelen, hebben ze allemaal de melancholie van de onvolkomenheid, het menselijk tekort met elkaar gemeen. Gelukkig wordt die door humor en hier en daar een sprankje hoop verlicht.




Heb je het idee dat Waar het geld bleef verwant is met een stroming of generatie?


Frans van der Wiel   Ik vind Canty heel eigen van stijl hebben. Ik zie wel een verwantschap met schrijvers als Raymond Carver en Louise Erdrich, en met Colum McCann wat betreft de warmte waarmee hij zijn personages ondanks hun gebreken omgeeft.




Wat zou de lezers willen vragen?


Frans van der Wiel   Om bij het lezen hun eigen fantasie aan het werk te zetten, de verhalen te bedenken die buiten de tekst mogelijk zijn.




Waar werk je nu aan?


Frans van der Wiel    Een roman van Colum McCann: Let the Great World Spin. Prachtig boek.




Welke verhalenbundel heb je recentelijk nog meer vertaald?


Frans van der Wiel   Chris Adrian, Een betere engel, verhalen die ik samen met Joop van Helmond heb vertaald voor Uitgeverij Ailantus. Negen verhalen die in twee verschillende bundels worden uitgegeven. Engelen, visioenen, mystiek, dingen waarmee ik niet zoveel heb. Maar Adrian maakt het werkelijk intrigerend, ook voor ongelovigen. Het zijn hartverscheurende verhalen, waarin op een heel bijzondere manier wordt gereageerd op 9/11. 


ShortStory.nu, omdat korte verhalen geweldig zijn