Jhumpa Lahiri - Een keuze van accomodaties

Info over Vreemd Land bij Bol

Bespreking Een keuze van accomodaties van Jhumpa Lahiri

uit haar bundel Vreemd Land

Vertaling Kees Kooman

Uitgeverij Meulenhoff

Bespreking door Roland De Blende

Analyse van het verhaal Een keuze van accommodaties

(door ShortStory.nu-redacteur Roland De Blende)


‘Ze woonde in het appartement, ze sliep in zijn bed, haar hart behoorde niemand anders toe dan hem en de meisjes, en toch kon Amit zich soms net zo alleen voelen als hij aanvankelijk op Langford was geweest.’


Een jonge vader komt op de bruiloft van zijn jeugdvriendin tot het besef dat zijn eigen huwelijk is uitgeblust.


Ontdek alvast 7 redenen die het verhaal Een keuze van accommodaties het lezen meer dan waard maken:


1. Opbouw

2. Locatie

3. Contrast

4. Titel

5. Epifanie en verandering

6. Naamgeving

7. Seksscène als slot



1. Opbouw 

Lahiri bouwt de spanning in dit verhaal op rond een aantal keerpunten, scharnierpunten zo je wil, die het verhaal telkens weer een onverwachte wending geven. 

Het verhaal begint rustig met de point of attack (eerste keerpunt): Amit en Megan komen aan in hun hotel voor de bruiloft van Pam Borden. Het wordt duidelijk geen weekend als een ander : het is hun eerste weekend in 3 jaar ‘dat ze zonder kinderen van huis waren.’ Lahiri voert in deze point of attack de spanning al meteen op. Enerzijds heeft Amit Megan ‘meegesleept, naar een vreemde plek vol vreemde mensen, naar een stuk van zijn verleden dat niets te maken had met zijn leven met Megan, nu.’ en weet hij dat Megan ‘onzeker was met betrekking tot Pam (…) alsof Pam en Amit ooit een liefdesrelatie hadden gehad.’ Anderzijds ziet Amit er zelf tegenop ‘met de geesten uit zijn puberteit te gaan keuvelen.’ 

Dan stelt Megan een brandplek op haar rok vast en besluit niet mee naar de bruiloft te gaan. Amit vraagt zich even af of het geen onbewuste poging van Megan is om onder Pams bruiloft uit te komen, maar Megan besluit toch te gaan als Amit de hele avond vlak naast haar blijft staan zodat de plek niet zichtbaar is. Dit is de point of no return (tweede keerpunt): er is geen weg terug, ze gaan naar de bruiloft en wonen de plechtigheid bij.  

Een derde keerpunt vindt plaats tijdens het diner : Amit, ondertussen enigszins dronken, beseft tijdens een gesprek met Felicia, een vriendin van Pam, dat na de geboorte van zijn tweede dochter zijn huwelijk uitgeblust is geraakt. 

Als Megan hun kinderen op Long Island wil bellen, biedt Amit aan om het doen. Hij vindt in het gebouw echter geen geschikte betaaltelefoon, keert terug naar het hotel en, dronken als hij is, valt in slaap op bed. Dit is het vierde keerpunt.

Vijfde keerpunt : Megan, die boos is op Amit, wil niet langer het hele weekend blijven maar nog voor de middag naar huis terugkeren. 

Amit kan haar overtuigen mee te gaan naar de brunch op de campus maar die is al sinds elf uur afgelopen. In een scholierenkamer vraagt Megan Amit of hij met Pam seks heeft gehad, waarop Amit antwoordt dat hij wel bevriend met en verliefd op Pam is geweest maar dat er verder niets is gebeurd. In een soort van epifanie valt deze bekentenis, dit feit ‘tussen hen in, waardevol gedurende de jaren waarin hij het voor haar verborgen had gehouden, onbeduidend nu hij het haar had verteld.’ Zesde keerpunt

Daarop sluit Amit het rolgordijn in de kamer, knielt op de vloer en heeft seks met Megan. Het laatste keerpunt. Na afloop hoopt Amit dat Megan hem heeft vergeven. 


2. Locatie

Vaak bestaat er in Lahiri’s verhalen een spanning tussen de plaats waar het verhaal zich afspeelt en de plaats die de hoofdpersoon of de verteller achterliet of zich probeert in te beelden. Dat is ook hier het geval, met dit verschil dat de hoofdpersoon terugkeert naar de plaats die hij 18 jaar eerder achterliet. Bovendien roept Lahiri extra spanning op door de techniek van het contrast toe te passen op de locatie (zie : contrast) en door het dubbele gevoel die de hoofdpersoon tegenover deze locatie heeft : Amit keert na 18 jaar terug naar de plaats waar hij enerzijds ‘diep ongelukkig’ was om er anderzijds zijn jeugdliefde in het huwelijk te zien treden.


De locatie staat ook symbool voor het verleden van de hoofdpersoon. Zo heeft deze geen zin om op Langford ‘met de geesten uit zijn puberteit te gaan keuvelen.’ En als Megan hem vraagt of hij op Langford ‘in een kamer als deze’ voor het eerst seks heeft gehad, beseft Amit ‘Het was iets wat ze, na al die jaren, niet van hem wist. Hij realiseerde zich dat zij (…) nog steeds door zijn verleden werd gekweld, al was het alleen maar omdat ze er geen rol in had gespeeld.’ In die zin is de keuze van Amit (cf. ook de titel Een keuze van accommodaties) om te verblijven in de Chadwick Inn, op loopafstand van de Langford Academy, en niet in een van de studentenhuizen van Langford, veelbetekenend : hij gaat zijn verleden in de mate van het mogelijke uit de weg. 


3. Contrast

Lahiri werkt in dit verhaal met heel wat contrasten om haar verhaal extra kracht mee te geven. Een (beperkt) overzicht. 


3. 1 Personages


a. Contrast tussen personages

Er is een sterk contrast tussen Amit en Megan. 

Amit : 

  • is van gegoede Bengaalse afkomst 
  • volgde een privékostschoolopleiding en studeerde daarna aan de Columbia Universiteit 
  • staakte zijn medicijnenstudie door gebrek aan toewijding en gedrevenheid
  • is eindredacteur van een medisch tijdschrift
  • is 37 jaar, 5 jaar jonger dan Megan
  • is een overbezorgde ouder
  • is niet ambitieus : ‘hij kon zich niet meer voorstellen dat hij iets anders zou doen.’ 


Megan daarentegen 

  • is van nederige Amerikaanse afkomst 
  • studeerde parttime aan de Columbia Universiteit omdat ze ondertussen om financiële redenen moest blijven werken
  • voltooide haar medicijnenstudie, is arts en volgt nu een specialistenopleiding 
  • heeft net een coschap op de hartbewaking achter de rug
  • is 42 jaar, 5 jaar ouder dan Amit 
  • is een minder pietluttige, minder voorzichtige en meer toegeeflijke ouder 
  • is ambitieus : ze volgt nog een specialistenopleiding. 


b. Contrast binnen personages

Amit zelf vertoont ook het nodige contrast, de nodige ambiguïteit : 

  • hij heeft nauwelijks contact onderhouden met Pam maar aanvaardt de uitnodiging voor haar bruiloft zonder aarzelen
  • hoewel hij naar de bruiloft komt, ziet hij ertegen op met de geesten uit zijn puberteit te moeten praten
  • hij is een overbezorgde ouder, maar valt in slaap op het ogenblik dat hij zijn kinderen moet bellen
  • hij wilde dolgraag journalist worden, maar durfde de confrontatie met zijn ouders hierrond niet aangaan – nota bene ‘het enige gevecht dat hij niet had durven aangaan.’ 


3.2 Gebeurtenissen

De centrale gebeurtenis in het verhaal is de bruiloft van Pam, die zowel voor contrast zorgt met een andere bruiloft als dat ze zelf contrasten in zich houdt. 


a. Contrast tussen gebeurtenissen

Er vindt een eenvoudige bruiloft mét bruidsmeisjes plaats in het prieeltje van het hotel waar Amit en Megan verblijven, terwijl de groots opgezette bruiloft van Pam zonder bruidsmeisjes (op Pams stiefdochtertje na) plaatsvindt in het studentencomplex op loopafstand van het hotel. 


b. Contrast binnen gebeurtenissen

De bruiloft is voor Amit 

  • een gelegenheid om zijn jeugdliefde, ‘de mooiste vrouw die hij ooit had gekend’, terug te zien maar tegelijkertijd een confrontatie met de geesten uit zijn puberteit
  • de eerste keer dat hij en Megan zonder kinderen van huis zijn maar tegelijkertijd mist hij zijn kinderen heel erg.

Bovendien komt Amit uitgerekend op de bruiloft van Pam, terwijl hij getuige is ‘van haar huwelijk, van het eerste begin van die fase van haar leven’, tot het besef dat zijn eigen huwelijk is ‘verdwenen’. En dan nog wel tijdens een gesprek met Pams vriendin Felicia die net van plan is in het huwelijk te treden. 


3.3 Locatie

a. Contrast tussen locaties

De Chadwick Inn 

  • is armtierig : ‘het interieur was karakterloos’, ‘Het zwembad was klein en onaantrekkelijk’, het uitzicht wordt belemmerd door een den, ‘er was geen minibar en geen roomservice’ en ‘Het enige aardige aan de kamer was een gotisch plafond met naakte balken.’
  • kost 250 dollar. 


Langford Academy

  • is majestueus : er is een ‘brede, met bomen omzoomde oprijlaan’, ‘Alles was glanzend, weelderig groen’, ‘de school zelf was (…) gênant groot en goed onderhouden, met ronde, abstracte sculpturen’, ‘smetteloze gebouwen en sculpturen’. 
  • kost 20 dollar per persoon.


b. Contrast binnen locaties

Langford Academy is de kostschool waar Amit als scholier vier jaar lang verbleef maar waar hij diep ongelukkig was. Nu is diezelfde school de locatie voor de bruiloft van Pam Borden, Amits jeugdliefde. Nochtans is dit niet het enige contrast binnen deze locatie : de hoofdpersoon heeft sowieso een dubbel gevoel over Langford. Enkele passages ter illustratie. 

Enerzijds 

  • heeft Amit ‘geen heimwee naar de school en als er brieven kwamen waarin om bijdragen van oud-studenten werd verzocht of waarin hij werd uitgenodigd voor een reünie, gooide hij ze ongeopend weg.’ (p. 99)
  • werd hij op Langford ‘verlamd door heimwee en miste hij zijn ouders zo erg dat hij die eerste maanden vaak plotseling tranen in zijn ogen kreeg.’ (p. 111) en heeft hij Megan ‘al zo vaak verteld dat ik hier diep ongelukkig was.’ (p. 139)
  • is hij ‘bevrijd van de school, die was van geen enkele invloed meer op zijn leven.’ (p. 136)

Anderzijds 

  • bezit hij na 18 jaar nog altijd ‘een sweatshirt (…) met de naam van de school in verkreukelde letters over de borst’ (p. 99) en heeft hij de uitnodiging voor Pams trouwfeest op Langford aanvaard (p. 101)
  • ‘ervoer hij het als een opluchting dat hij elke september naar dit vredige oord terug kon keren’ telkens als hij na de grote vakantie bij zijn ouders in New Delhi  terugkeerde op Langford (p. 110)
  • ‘verlangde hij er naar die tijd van verwarring opnieuw te beleven, die tijd van ontdekkingen, dat regime van ronde tafels, lessen, tentamens.’ (p. 136)


4. Titel 

De titel is meerduidig. Zo verwijst de keuze van accommodaties in de eerste plaats naar de locatie, naar Amits keuze van verblijfplaats : Amit verkiest een verblijf van 250 dollar in de Chadwick Inn boven een verblijf van 20 dollar per persoon in een van de studentenhuizen van Langford, want hij ‘had besloten zich te buiten te gaan aan de Chadwick Inn’ om ‘zo van Pams trouwerij een kleine vakantie te maken, voor hun tweetjes alleen.’ Je kunt je afvragen of deze keuze voor ‘een romantisch weekendje’ verstandig of de juiste is als er ‘na de aanbetaling op hun nieuwe appartement, twee verdiepingen van een herenhuis aan West 75th Street (…) van hun spaargeld weinig meer over’ is en als Megan aan het slot met ‘iets van spijt’ vaststelt dat een verblijf in een scholierenkamer ‘veel romantischer’ is, maar veelzeggend is ze in elk geval : ze bevestigt dat de hoofdpersoon opziet tegen een confrontatie ‘met de geesten van zijn puberteit’. 

Accommodatie betekent ook verzoening, schikking. En laat Amit er nu net voor kiezen om zich middels een vrijpartij proberen te verzoenen met Megan in een kamer als die waarin hij als scholier verbleef (en waarin hij ‘diep ongelukkig was’) maar waarin hij naar eigen zeggen geen seks heeft gehad. 

Tot slot verwijst de meerduidige titel, de Engelse misschien nog meer dan de Nederlandse, naar het aanpassingsvermogen van de hoofdpersoon

  • als ‘enige Indiase student’ paste hij zich destijds aan aan het leven op Langford, weg van zijn ouders, moest ‘opeens hard blokken om zijn goede cijfers te houden’, ‘leerde te leven zonder zijn vader en zijn moeder (…), leerde (…) zijn dagelijkse afhankelijkheid van hen af te schudden’;
  • als volwassene past hij zich nu aan de ambitie van zijn vrouw aan : ‘Het was Amit, die een baan als eindredacteur van een medisch tijdschrift had, die zijn tijd wat flexibeler in kon delen’ en de zorg van de kinderen op zich nemen. 


5. Epifanie en verandering

De hoofdpersoon komt in de loop van het verhaal tot twee inzichten

Het eerste : het besef dat zijn huwelijk is uitgeblust. ‘Het is verdwenen,’ zegt de hoofdpersoon letterlijk. ‘Hij realiseerde zich dat het een raar woord was in dit verband, maar er was iets verloren geraakt, er was iets door hun vingers geglipt, en hij kon het niet anders verwoorden.’ 

Het tweede inzicht, subtieler, speelt zich eerder af op een onderliggend niveau. Dit is de echte epifanie, het moment waarop het verhaal zijn onderliggende diepte bereikt en aangeeft dat het verhaal over (net) iets anders gaat dan de lezer dacht, die de verandering van de hoofdpersoon inleidt. Op p. 101 lezen we dat ‘Toen Amit en Megan elkaar leerden kennen, hadden ze elkaar hun levensgeschiedenis verteld, inclusief de reeks romantische betrekkingen die hen tot elkaar had gebracht, maar hij had in dat verband Pam nooit genoemd. Hij had van haar gehouden, weliswaar, maar omdat ze nooit zijn vriendin was geweest, viel er ook niets uit te leggen.’ Aan het eind bekent Amit de ware toedracht – of liever : hij spreekt zich eindelijk uit : ‘We waren met elkaar bevriend en ik ben ook een poosje verliefd op haar geweest. Maar er is niets gebeurd. Is dat nu zo erg ?’ Meteen daarop volgt dan de epifanie : ‘Het feit viel tussen hen in, waardevol gedurende de jaren waarin hij het voor haar verborgen had gehouden, onbeduidend nu hij het haar had verteld.’ 


De verandering van de hoofdpersoon wordt onderstreept door… diens penis. Als Megan in het begin van het verhaal naast Amit komt staan, voelt hij ‘de warmte van haar armen en een vleugje begeerte, te verschraald door vermoeidheid om er iets mee te doen.’ Wat verder lezen we : ‘Ze bekeken hun spiegelbeeld, zij in haar kapotte rok en smoezelige beha, hij naakt, zijn penis slap (…).’ Niet alleen hun huwelijk is uitgeblust, ook Amit. Als Megan hem aan het slot van het verhaal aanraakt, reageert Amit helemaal anders : ‘Toen voelde hij haar hand op zijn hoofd, voelde haar lange vingers door zijn grijze haren strijken, voelde, onmiddellijk, een krachtige erectie opkomen.’ De verandering is voltrokken. 


6. Naamgeving 

De naamgeving in dit verhaal is allerminst willekeurig. Zoals Amit zelf bedenkt (p. 113) vormen de laatste twee letters van Pams naam de eerste twee van de zijne, ‘een onnozel feitje (…) dat hem deed geloven dat ze met elkaar verbonden waren.’ 

Het is evenmin toeval dat de namen van Amits dochters net als die van hun moeder tegen alle schrijfadviezen in (alle schrijfhandboeken raden het gebruik van gelijkluidende namen of namen met dezelfde beginletter af om verwarring bij de lezer te voorkomen) met een m beginnen. Dat Amits dochters hoofdzakelijk naar hun moeder aarden (cf. p 107-108 : ‘Zijn dochters leken in niets op hem, in niets op zijn familie (…) zat dit feit hem dwars, dat zijn vader en moeder fysiek niets aan zijn kinderen hadden doorgegeven. Zowel Maya als Monika had Megans huidskleur geërfd zonder een spoor van Amits donkerbruine huid en zwarte ogen’) uit zich dus ook in hun naamgeving. 

En bij een auteur van dit kaliber is het niet denkbeeldig dat zelfs de naam van Felicia (van het Latijnse felicitas : geluk, vruchtbaarheid) een onderliggende abstracte betekenis heeft meegekregen. Is het niet precies Pams gelukkige vriendin met trouwplannen en een kinderwens die een gesprek met Amit aanknoopt over achtereenvolgens zijn bruiloft, het verwekken van zijn kinderen en over het aantal kinderen in zijn huwelijk ?  


7. Een seksscène als slot

Wie een vrijscène schrijft, begeeft zich op glad ijs : de schrijver loopt het risico zich te beperken tot het beschrijven van lichaamsdelen en –sappen. Zo’n scène als slot kiezen, houdt dus een dubbel risico in. Lahiri’s seksscène werkt echter niet alleen, ze zorgt ook voor een meesterlijk slot. De vrijscène versnelt het tempo van het verhaal aanzienlijk, verhoogt de spanning (worden Amit en Megan betrapt ?) en zorgt zowel letterlijk als figuurlijk voor een climax. Vorm en inhoud zijn één. Na de climax vraagt Amit zich af of Megan hem heeft vergeven, inhoudelijk tijdens de loomheid van het voorbije liefdesspel, schrijftechnisch tijdens de zogenaamde ontknoping.


Deze bespreking is geschreven door ShortStory.nu-redacteur Roland De Blende

ShortStory.nu, omdat korte verhalen geweldig zijn