Jay Mc Innerney - Alles ontgaan

Bespreking door Roland de Blende

Alles ontgaan is een verhaal uit de bundel De laatste vrijgezel

Alles ontgaan – Mijn mening

Een ironisch verhaal over een jonge vrouw die uit liefde voor haar vriend een surpriseparty voor zijn verjaardag organiseert maar haar liefde gaandeweg ziet afnemen en omslaan in ergernis.

 

 

Alles ontgaan – De feiten

10 pagina’s; zij-vorm; verleden tijd; vrouwelijke hoofdpersoon van wie de leeftijd niet wordt vermeld (haar vriend Kyle wordt 35 en zij heeft les bij hem gevolgd); vertelde tijd : niet expliciet vermeld (enkele weken voor de 35ste verjaardag van Kyle); locatie : de loft van de hoofdpersoon en de Golden Bowl (zowel het kantoor van de eigenaar als het restaurant); voornaamste personages : de hoofdpersoon Sabrina, haar vriend Kyle, de eigenaar van het restaurant Brom Kendall en bestsellerauteur Toby Clench.

 

 

Alles ontgaan – Samenvatting

 

Het verhaal is verdeeld in zeven tekstblokken die door een witregel van elkaar gescheiden zijn. Lees hier de complete samenvatting van het verhaal Alles ontgaan.

 


Alles ontgaan – Spanning

Opbouw

Het verhaal is in eerste instantie en verhaaltechnisch opgebouwd rond een klassiek uiterlijk conflict : het verlangen van de hoofdpersoon wordt gedwarsboomd door (een) obstakel(s), wat zorgt voor een conflict in de ruime betekenis van het woord. Concreet : Sabrina wil een surpriseparty organiseren voor haar vriend Kyle, maar ontmoet de volgende obstakels om dit voor hem verborgen te houden :

1.     haar enthousiasme : ‘Haar grootste angst was dat ze het niet stil kon houden, zo ingenomen was ze met het hele plan.’

2.     het gebrek aan privacy door

a.     de beslotenheid van de loft :

‘Plotseling besefte ze dat haar voorbereidselen zouden worden bemoeilijkt door het feit dat de slaapkamermuren twee meter onder het plafond ophielden.’

b.     Sabrina’s en Kyles respectievelijke beroep en de daaruit voortvloeiende gemeenschappelijke werkplek en voortdurende aanwezigheid van Kyle :

‘Op dinsdag en donderdag gaf hij college en hield hij spreekuur, maar de andere dagen werkte hij het liefst thuis aan de keukentafel’ terwijl Sabrina artikelen schrijft en aan haar roman werkt aan een bureau in de slaapkamer.

‘Ze vond het fantastisch dat ze eenzelfde roeping deelden – literatuur, zei hij weleens, was hun religie – die hun bovendien de kans bood om zoveel samen te zijn. (…) Het leek een ideale gang van zaken, tot het moment dat zij even privacy nodig had.’

 ‘Beeldde ze het zich in of was hij deze week echt meer thuis dan anders ?’

3.     de telefoon en het bijbehorende antwoordapparaat :

‘Het antwoordapparaat was een probleem. Ze wilde allang voicemail op de lijn nemen, maar voorlopig draaide ze gewoon het volume lager wanneer ze de slaapkamer uit kwam, uit vrees dat Kyle iets te weten zou komen over zijn verjaardag.’

‘Ze maakte zich ernstig zorgen over de telefoon en besloot uiteindelijk dat ze beter iets kon zeggen dan het risico lopen dat Kyle haar telefoon zou opnemen of het antwoordapparaat harder zou zetten.’

Deze conflictueuze opbouw zorgt voor de nodige spanning door bij de lezer de story question op te roepen : zal Sabrina de surpriseparty voor Kyle verborgen kunnen houden ?

 

Daarnaast en inhoudelijk belangrijker is het innerlijke conflict dat zich gaandeweg voor de hoofdpersoon ontwikkelt : naarmate het verhaal vordert vraagt Sabrina zich steeds dwingender af of Kyle nu werkelijk zo onopmerkzaam is dat alles hem ontgaat (en hij dus geen groot schrijver is) of dat hij gewoon niet geïnteresseerd is in haar. Het antwoord op deze vraag vinden we niet alleen in het slot maar ook in de titel. Zodra Sabrina dit beseft, luidt dit het einde van haar relatie met Kyle in. (zie ook Motief)

 

Locaties

Het verhaal speelt op 2 locaties : in de loft van Kyle en Sabrina en in de Golden Bowl. Het grootste deel van het verhaal speelt in de beslotenheid van Kyles en Sabrina’s loft. Hoewel Sabrina voor het verhaalheden de mening was toegedaan dat ‘Muren waren voor mensen die niet echt verliefd waren’ en dat ‘ze geen behoefte aan privacy hadden’, vormen precies de beslotenheid van de loft en het gebrek aan privacy voor Sabrina het grootste probleem om haar daad van verliefdheid (het organiseren van de surpriseparty) voor Kyle verborgen te houden. Ironisch is dat hoe meer Sabrina behoefte heeft aan muren en privacy, hoe meer ze zich bewust wordt van Kyles onopmerkzaamheid en overschilligheid tegenover haar en hoe meer daardoor haar liefde voor Kyle afneemt. Op die manier bevestigt ze haar eigen denkbeeld : muren zijn inderdaad voor mensen die niet echt verliefd (meer) zijn.

 

Let ook op een andere ironische knipoog van de auteur : Kyles voortdurende tegenwoordigheid irriteert Sabrina op een bepaald ogenblik dermate dat ze haar vrienden vraagt hoe mensen die in een loft wonen ooit kunnen vreemdgaan. ‘“Die hebben een kantoor,”’ antwoordt een van hen. ‘Kyles kantoor, daar hadden ze inderdaad voor het eerst seks gehad, herinnerde ze zich nu.’ En het is net – o ironie – in het kantoor van de Golden Bowl dat Sabrina met Brom Kendall vreemdgaat. (zie ook Symbolen)

 

Motief

Zodra Sabrina de surpriseparty voor Kyle verborgen tracht te houden, valt haar zijn onopmerkzaamheid op, die ze naarmate het verhaal vordert steeds meer interpreteert als een gebrek aan interesse voor haar.

·       ‘Tot haar grote opluchting leek hij niet te merken dat ze bloosde, (…) Ze voelde zich zo doorzichtig dat ze zich nauwelijks kon voorstellen dat hij niet merkte dat er iets aan de hand was.’ (p. 236)

·      ‘Opnieuw merkte hij haar blos niet op. (…) Zelfs al had ze hier twee jongleurs en drie olifanten in de kamer gehad, dan nog zou hem in niets zijn opgevallen als hij in die stemming was.’ (p 237)

·      ‘In de lift vroeg ze zich wat gemelijk af of het hem ooit interesseerde waar ze uithing.’ (p. 238)

·       ‘Ze was opgelucht dat hij niets had gemerkt, maar (…) vroeg ze zich af of hij altijd al zo onopmerkzaam was geweest.’ (p. 241)

·       ‘Dat zei meer over zijn gebrek aan nieuwsgierigheid dan over haarzelf. Ze kon zich niet herinneren wanneer hij voor het laatst naar haar verlangens, dromen en angsten had gevraagd.’ (p. 242)

·      ‘Anderzijds vroeg ze zich af waarom hij er nooit naar had gevraagd. (…) Was hij zo onopmerkzaam of kon het hem gewoon niet schelen ?’ (p. 243)

Kyles onopmerkzaamheid/desinteresse loopt als een rode draad door het verhaal (cf. ook de titel) en verleent het verhaal daardoor de nodige samenhang. Het is dan ook een abstract motief.

 

Symbolen

De Golden Bowl, ‘het restaurant vernoemd (…) naar een boek van Henry James’, heeft symbolische waarde. The Golden Bowl is de roman bij uitstek over overspel. Het is dan ook allerminst toeval dat Sabrina uitgerekend in de Golden Bowl vreemdgaat met Brom Kendall. Merk ook hier de ironische knipoog van McInerney op : in tegenstelling tot Maggie Verver, de vrouwelijke hoofdpersoon in James’ roman die haar kinderlijke naïviteit afwerpt om haar huwelijk te redden, begint de ietwat naïeve Sabrina (cf. ‘had Sabrina (…) opgemerkt dat ze geen behoefte aan privacy hadden. Muren waren voor mensen die niet echt verliefd waren.’) net een overspelige relatie zodra ze haar naïviteit verliest.

 

Alles ontgaan - Epifanie

De epifanie – het moment van verandering, van inzicht van de hoofdpersoon – wordt door McInerney droogjes en ironisch aangegeven in één enkel zinnetje, dat de conclusie vormt van een dialoog tussen de hoofdpersoon en Toby Clench, bestsellerauteur en de leerling die zijn meester heeft overtroffen :

‘Ze knikte en boog zich naar Toby. “Denk je dat een groot schrijver per definitie niet verrast kan worden ? Dat hij alles doorheeft ?”

“Iemand wie niets ontgaat ?”

“Precies.”

“Probeer je na te gaan of Kyle een groot schrijver is ?”

“Misschien wel.”

“Ik geloof dat je het antwoord op die vraag zelf wel weet.”

“Denk je ?” Maar hij had natuurlijk gelijk.’

Dit inzicht luidt het einde van Sabrina’s relatie met Kyle in.

 

 

Alles ontgaan – Personages van vlees en bloed

 

Ambivalentie

De hoofdpersoon geeft overduidelijk blijk van ambiguïteit. Sabrina vindt dat verliefde mensen geen privacy nodig hebben (‘Toen de makelaar bij hun eerste bezoek aan de loft had gesuggereerd dat de muren ook tot aan het plafond konden worden opgetrokken, had Sabrina enigszins zelfvoldaan opgemerkt dat ze geen behoefte aan privacy hadden. Muren waren voor mensen die niet echt verliefd waren.’) maar precies vanwege haar verliefdheid heeft Sabrina privacy nodig om de surpriseparty verborgen te houden en ergert ze zich aan dit gebrek aan privacy (‘Het leek een ideale gang van zaken, tot het moment dat zij even privacy nodig hadden.’ en ‘Ze besefte dat het onredelijk was, maar ze werd steeds kregeliger als hij thuis bleef rondhangen.’).

 

Een ander voorbeeld van de meerstemmigheid van de hoofdpersoon : enerzijds doet Sabrina al het mogelijke om de supriseparty voor Kyle verborgen te houden; anderzijds hoopt ze stiekem dat hij haar voorbereidingen ontdekt, wat volgens haar niet alleen zou bewijzen dat hij in haar geïnteresseerd is maar ook dat hij een groot schrijver is, ‘iemand wie niets ontgaat’. De hele plot is overigens rond deze ambiguïteit van de hoofdpersoon opgebouwd.

 

Gekleurde bril

We zien de gebeurtenissen duidelijk door de ogen van de hoofdpersoon. We komen haar gedachten, haar mening en haar indrukken te weten :

·      ‘(…) had Sabrina enigszins zelfvoldaan opgemerkt dat ze geen behoefte aan privacy hadden. Muren waren voor mensen die niet echt verliefd waren.’ (p. 236)

·      ‘Beeldde ze het zich in of was hij deze week echt meer thuis dan anders ? (…) Ze besefte dat het onredelijk was, maar ze werd steeds kregeliger als hij thuis bleef rondhangen.’ (p. 238)

·      Als Sabrina Brom Kendall, de eigenaar van de Golden Bowl, ontmoet, ‘had ze een vreemd gevoel. Ze had verwacht dat hij verwaand zou zijn, maar hij leek eerder een tikje verlegen toen hij haar een hand gaf. (…) Omdat ze niet onvriendelijk of truttig wilde overkomen, vroeg ze een Ketel One met tonic.’ (p. 239)

 

Ook de andere personages leren we kennen via Sabrina. Zo vernemen we uitsluitend door de gekleurde bril van Sabrina wat voor iemand Kyle is. Enkele voorbeelden :

·      ‘Zelfs al had ze hier twee jongleurs en drie olifanten in de kamer gehad, dan nog zou hem in niets zijn opgevallen als hij in die stemming was. Zo eenvoudig zat hij in elkaar – best lief, eigenlijk.’ (p. 237)

·      ‘Dat zei meer over zijn gebrek aan nieuwsgierigheid dan over haarzelf. Ze kon zich niet herinneren wanneer hij voor het laatst naar haar verlangens, dromen en angsten had gevraagd. Ze had er niets over gezegd toen ze zijn recentste verhalen had gelezen, maar vrouwelijke personages waren nu niet direct zijn fort.’ (p. 242)

Daarnaast vernemen we hoe Sabrina’s houding tegenover Kyle in de loop van het verhaal verandert. Voor meer voorbeelden hiervan : zie Motief.

 

 

Alles ontgaan – Plaats in de bundel

Alles ontgaan is het op een na kortste verhaal en is daardoor korter dan het gemiddelde verhaal in de bundel. Het bevat daarentegen wel alle ingrediënten die ook de overige verhalen kenmerken : thema’s als relaties, trouw en overspel; de lichtvoetige, ironische toon en de quasi onvermijdelijke maar subtiele epifanie. Geschreven in 2008 behoort het tot de recentste verhalen in de bundel.

 

ShortStory.nu, omdat korte verhalen geweldig zijn