Aryn Kyle - Economie

Jongens en meisje zoals jij en ik - meer info bij Bol

Economie

Bespreking door San Bos

Jongens en meisjes zoals jij en ik

Nieuw Amsterdam, Uitgevers

Bespreking van het verhaal Economie uit de bundel Jongens en meisjes zoals jij en ik, bundel van de maand november 2010.


De feiten

Het verhaal Economie telt achttien pagina’s en is geschreven vanuit het perspectief van een achttien jarig meisje.

Ik-vorm, verleden tijd.

De belangrijkste personages zijn:

*de ik, die verder geen naam krijgt

*haar zus die het hele verhaal zus genoemd wordt

*de vriendin van haar zus die Betty heet

*Amy de dochter van de baas, met wie het hoofdpersonage het meest te maken krijgt

Vertelde tijd : het is een terugblik van de ik-figuur op de eerste vier maanden van haar studietijd.


Korte samenvatting

De hoofdpersoon denkt nooit meer gelukkig te worden doordat ze ver van huis en haar vriendje is, en moet gaan studeren. Ze wil niet naar college, ze wil niet inwonen bij haar zus die al studeert, maar haar moeder zegt dat ze geen keus heeft. (Geen uitweg dus!)  Langzaam geeft ze zich over aan de situatie. Haar zus zegt dat ze een baantje moet nemen. Als ze iets kan krijgen in een cadeauwinkel, waar haar voornaamste bezigheden zijn stofzuigen en de kas kloppend maken, doet ze dat.  De eigenaar van de winkel, Red Lutz, is trots op zijn souvenirwinkel  Prairy Arts en op zijn dochter Amy. Zij is niet alleen de eerste van de familie die studeert, maar ook de zaak voor hem runt. Meestal is Amy hard aan het studeren in het kantoortje achter de winkel. De ik-persoon hangt wat rond in de zaak en wordt vaak stoned. Wat Amy betreft is dat wel oké, voor haar vader Red is het dat niet. Hij waarschuwt Amy. Voor Red zijn er veel dingen niet oké, zoals roken en drinken. Het minst blij zou Red zijn met Hank, de geheime vriend van Amy, een vijfenveertig jarige barkeeper.  Amy vindt het vreselijk om tegen haar vader te liegen, maar de hoofdpersoon heeft daar geen moeite mee.  Zij dekt Amy zodat ze rustig door kan gaan met haar leventje zoals het is. (economie).

De studie valt Amy erg zwaar. Doordat een docent een wel erg rigoureuze becijferingmethode  aanwendt  geeft ze het op. Ze gaat niet meer naar college. Als blijkt dat de beoordeling van de docent  alleen een middel was om de studenten te motiveren  en niet echt toegepast gaat worden, is het voor Amy al te laat om alles in te halen. Voor haar betekent het het einde van haar studie en de droom van haar vader. Onder invloed van bier en het besef van wat die leraar heeft bewerkstelligt komt er een domino-effect van gebeurtenissen opgang. 


Titel: Economie

Financiën spelen een rol bij de voortgang van het leven van de ik-figuur.

De ik wil niet bij haar zus inwonen: ‘Dat is dan jammer, zei mijn moeder. Ze betaalde tweemaal collegegeld en was niet van plan ook nog twee appartementen en twee auto’s te betalen.’ 

‘Als ik wilde blijven leven zoals ik had geleefd, zou ik een financiële bijdrage moeten leveren.’  

De zus in het verhaal en Amy studeren economie. Maar het hoofdpersonage voert zo haar eigen economie. Ze onderhandelt  met de mensen om haar heen, om haar eigen leventje zo comfortabel mogelijk te maken.  En dat is volgens mij de kern van alle verhalen van Kyle. Economie!  We zien de karakters ontwikkelen volgens de marktwerking van schaarste en overvloed, van aandacht en verwaarlozing , van liefde en zelfzuchtigheid. 

‘ Zolang de kassa klopte kon het Amy Lutz niet echt veel schelen wat ik deed, en met zo weinig klanten kon ik het grootse deel van de tijd alleen doorbrengen, wat de manier was waarop ik mijn tijd het liefst doorbracht.’ (economie!)


Verteltechniek

Kyle legt alle kaarten op tafel ook al kun je ze niet meteen duiden. Ze speelt geen verstoppertje!

Voorbeeld: 

‘Het laatste jaar economie was beroemd omdat mensen er zenuwinzinkingen kregen.’ Dit is een directe for shadow van wat er met  Amy gaat gebeuren. 

‘Hierna ging het allemaal heel snel verkeerd.’


Contrast

De studenten die op Raingate (appartementencomplex) woonden hadden allemaal een frisse huid, waren gebruind door de zon en hadden gladde, gespierde lichamen. 

‘Amy  was mager en hoekig en had lichte ogen en een scherpe, snavelachtige neus. Haar stroblonde haar had bijna dezelfde kleur als haar huid, zodat ze in de verte de griezelige illusie gaf helemaal uit een enkele kleur te bestaan.’

Toen bekend werd dat de cijfers voor een studieproject veel hoger zouden uitvallen, dronk de zus champagne en vierde dat. Amy dronk bier en zag in dat alles verloren was.

De  ik-persoon, gaat zeer relaxed om met het kloppend maken van de kassa . Amy telt de kassa desnoods vijftig keer na. 


Symbolen

Door het verhaal heen komt steeds de rol van de kassa terug. Geld staat voor de dingen die spelen in de levens van de personages. (Machteloosheid, eenzaamheid en hunkering naar liefde.)

De hoofdpersoon maakt de kassa kloppend door er wat van haar eigen geld bij te doen of er wat uit te halen. ‘Het was niet echt stelen. Uiteindelijk, zo stelde ik me voor, zou het een tegen het ander wegvallen.’ 

‘Red bood me het baantje daar ter plekke aan omdat hij dacht dat ik een intelligent meisje was dat snel leerde, en ik nam het aan omdat het saai en makkelijk zou zijn.’

‘Hun strategie was eenvoudig: maak het goedkoopste en verkoop er dan heel veel van.’  

‘Het probleem zei ze, zat niet in de kassa maar in haar leven.’

(Ook in haar roman ‘God van de dieren’ zie je het thema economie terug. De hoofdpersoon Alice heeft  het niet makkelijk. Haar moeder leeft teruggetrokken op haar kamer, haar vader probeert de eindjes aan elkaar te knopen, nergens klaagt ze over armoede of het harde werken. Ze is volledig loyaal aan haar ouders. Ze accepteert de opbloeiende liefde van haar vader voor een vrouw. Als die vrouw, die geld heeft, haar mee uit winkelen neemt zegt ze: ik wil alles, kleding, oorbellen en naar de kapper. Als de economie gunstig is moet je toeslaan. De kinderen in Kyles verhalen bezitten een opmerkelijke  wijsheid, bijna als volwassenen maar dan met een totaal ander economisch stelsel. Er is geen escape, dealen met de situatie is geboden.)


Innerlijk en uiterlijk conflict

De ik wil niet studeren, niet verhuizen en niet bij haar zus inwonen. Ook gaat ze niet mee naar de feestjes in de tuin van het appartementencomplex. Over hoe ze omgaat met studiegenoten lezen we al helemaal niets. Kortom, eigenlijk wil ze niet deelnemen aan het leven dat hoort bij een achttienjarige. Ook in haar baantje steekt ze zo min mogelijk energie. Door haar gedragingen zien we haar innerlijke conflict. Ze houdt alles op een afstand maar neemt daardoor ook geen deel aan het leven en de plus- en minpunten die daarbij horen. Het is uit met haar vriendje. Ze fantaseert over de jongens die ze langs haar raam ziet lopen, maar omdat ze langs de zijlijn blijft staan, gebeurt er niets. Zonder investering, geen opbrengst!


Epifanie

Het diepere inzicht komt pas veel later bij de ik-figuur, nl. in de laatste zin : ‘Maar dit gebeurde allemaal een hele tijd geleden, voordat ik echt voor dingen ging betalen, voordat  ik enig idee had wat dingen werkelijk kostten.’

(Het lijkt alsof het leven langs de hoofdpersoon heen schampt en alleen Amy de rekening gepresenteerd krijgt. Maar zoals onder alle balansen komt er uiteindelijk een streep onder debet en credit. )


Bespreking door San Bos, redacteur van ShortStory.nu

ShortStory.nu, omdat korte verhalen geweldig zijn